K. Anders Ericsson को पुस्तक peak पढ्दै ।

यस किताबले  प्रस्तुत गरेका केही विचार छन् deliberate practice र purposeful practice । 

प्रश्नबाट सुरु गर्छु । ठुलो संख्यामा मानिसहरु केहि त केहि सिक्न लागेका हुन्छ, स्कुले विद्यार्थी देखि विभिन्न मानिसहरु, के सिक्ने प्रिक्रिया कमसल वा राम्रो हुन सक्छ ? कसरी सिक्ने ? कसरी नसिक्ने ?   

Erricson  को विचारमा सिक्ने तरिका गलत वा राम्रो वा औसत हुनसक्छ।  यहि विचारलाई बढाउँदै यो किताब लेखिएको हो । deliberative practice भन्ने विचार प्रयोग गरेर हामीले सिक्न प्रयास गर्यौं भने चांडो सिक्न सकिन्छ भन्ने तर्क छ पुस्तक भित्र । deliverative practice  भनको के हो म पछि प्रकाश पार्छु । 

म keyboard  बजाउन सिक्दै छु । प्राक्टिस पनि गर्छु । बेला बेला बेटरी charge गर्नपर्छ । twitter को space सुन्दै "गार्गिल " नगरीकन keyboad पनि बजाउँदै हुन्छु । Celion Dion को My  heart  will  go on र हिन्दि गीत हर घडी बदल गई है भन्ने दुई गीतको अभ्यास गर्दै छु ।   

 कोहि piano सिक्न बिस्वबिद्यालय पुग्छन् ।  बिस्वोबिद्यालयमा पनि कोहि एकदम माथिलो तहमा बजाउन सक्छन्, कोहि अलि अकिञ्चन हुन्छन् । जन्मजात गुणको  भूमिका Ericcson  अलि कम देख्छन् । तपाई कसरी सिक्नु हुन्छ र के सिक्न खोज्नुहुन्छ  भन्ने मूल  हो भन्ने Ericsson को तर्क छ । किताबमा संगीत, देखि maths  देखि physics  र फूटबल सिकाईबारे बहस छ । अकिञ्चन manchester  united को club कार्यालय पनि पुग्नु भएको रहेछ Erricson  छलफलको लागि ।    

प्रश्न । short term  memory भनेको के हो ? long term memory  भनेको के हो ?  सिक्नको लागि सबैभन्दा बाधा गर्ने र बाटो छेक्ने काम short  term memory ले गर्छ । किन गर्छ कसरी गर्छ पछि खोल्छु । 

long term memory सम्म पुग्न सकियो भने ग्यान बढ्छ तर बाटो साँगुरो हुन्छ । इतिहास नयराज पन्तले पनि यो बिषयले गर्दा जटिलता भोग्नु भएको छ । उहाँ आकाश मण्डलका ताराको गणित गर्ने मानिस हुनुहुन्थ्यो तर कसैबाट सहयोग नपाएर उहाँले लिच्छिवी इतिहास अन्वेषण गर्दा केहि होला कि भन्ने सोचेर त्यो बिषयमा लाग्नु भयो । अनि आफुले पनि अलि कडा खालको संस्कृत सिक्न  लाग्नु भयो जुन लिछिवी भाषामा प्रयुक्त हुन्थ्यो ।  धेरै बिद्यार्थीलाई पनि  पढाउनु हुन्थ्यो । उहाँको पढाउने शैलीमा बिद्यार्थीले धेरै मेहेनत गर्न पर्ने हुनाले बिचमा छोडेर जान्थे । बिषय सिक्ने सिकाउने शैलीको हो । 

  

deliberate practice  भन्ने विचारले आफुले नजानेको बिषय सिक्न खोज्दा चांडो सिक्न ह्वार र ह्वार किताबको पाना पल्टाए जस्तो नगर्नु भन्छ । slow down  गरेर औफुले के   जानको छु वा छैन केलाएर अगाडी बडन् भन्छ।  आज १०० पेज पढ्छु भन्ने शैली भन्दा । पढ्दै गर्दा अलि किताबले दिन खोजेको विचार निकाल्दै कापीमा लेख्छु भन्ने शैली गतिलो हुन्छ । deliberate practice नगर्ने मानिसले piano मा ५ वटा गीत बजाउन जानेका हुन्छन् अनि अर्को ३० बर्ष त्यही ५ गीत बजाएर बस्छ भन्छन् erricson  ।   आफुले नजानेको बिषयमा ध्यान जाने हुन्न । छैठौ गीत सिक्न आफ्नो short term  memory संग भिड्छु भन्ने विचार खुल्दैन यिनमा । 

deliberate practice को लागि revision खुब आवस्यक हुन्छ । revision गर्नु भनेको short term memory संग वार्ता गर्नु हो । सधै नयाँ नयाँ बिषय पढ्ने अनि यो बर्ष मैले १५ वटा किताब पढें भन्दै उफ्रनु फगत हो ।   

प्राध्यापक harold  bloom ले टेसिलो   revision  गर्नु हुन्थ्यो। एउटा  उपन्यास  40 पटकसम्म  पढ्नु  हुन्थ्यो। नयराज पन्त दाजुको पठन शैली revision  र testing  वरीपरि घुम्छ । दाजुले प्रत्येक दिन टेस्ट लिने भएकोले धेरै टिक्न नसकेर छोडेर जानुहुन्थ्यो । simple टेस्ट गर्दा धेरै फाइदा हुन्छ । तर टेस्ट र question लाई धेरै अफ्टारो पर्यो त्यसले short term मेमोरीलाई दुख दिने हुनाले त्यसले घाटा हुन्छ । नजानेको बिषयको प्रश्न हुन पर्यो तर जति सक्यो सरल ।  नयन दाजुको प्रस्न यस्ता हुन्थ्यो भन्ने मेरो विश्लेषण छ " त्यो पाठबाट  तिमीले के  के बुझ्यौ धारा प्रवाह बोल त , तर कतै नहेरी " । यसरी नहेरी बोल्नुलाई retrieval practice भनिन्छ । यसले पढाईमा ठुलो ठुलो फाइदा गर्छ ।    

bcompany दाजुको नराइन गोपालले recording गर्दा नै एउटा गीत  ६ घण्टा सम्म गाउनु हुन्थ्यो । सुर नलागेर त्यसो नगरेको होइन नि । उहाँले अभ्यास कसरी र कति गर्नु हुन्थ्यो होला त ?  deliberate practice बिचार बारे अर्को कार्यक्रममा पनि छलफल हुन्छ ।